Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi 2014-2019 Stratejik Plan Ulaşım Forumu: Dilek, Temenni ve Öneriler

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından 5 yıllık stratejik plan kentlilerle forumlarda birlikte planlanmaktadır. Bugün ulaşım ve sağlık alanında forumlar vardı. Forumlara katılma fırsatı bulamadım, maille kendileri ile paylaştığım fikirleri buraya aynen alıyorum..

Sayın Başkan ve yetkililer.

Benim bu kentte en çok istediğim,  35’inden sonra sürmeyi öğrendiğim bisikletle işe gidip gelmek. Bunun için öncelikle, bisiklet yollarının yapılması gerektiğini düşünüyorum.

Bisiklet yolları için, yolların kenarına park edilen araç sayısının azaltılması gerekiyor.

Yol kenarlarına park edilen araçların önüne geçmek için, yeterli park yerleri kadar halkın ‘toplu taşıma araçlarına’ yönlendirilmesi gerekiyor. [Burada belediyenin yeni yerleşim yerlerine ruhsat verirken mutlaka ‘park yerini’ göz önünde bulundurması ve bu park yerinin bir ‘işletme’ye dönüşmesini engellemesi gerekiyor]

Toplu taşıma araçlarına yönelebilmesi için, halkın bunları kullanabilmesi için, toplu taşıma araçlarının bir zaman çizelgesinin olması ve bu çizelgeye riayet etmesi, zamanında gelip-gitmeleri gerekir. Bu çizelgenin bütün duraklarda asılı olması gerekir.

[Ben Ankara’dan ilk geldiğimde 2011-de, ilk şikayetim otobüslerle ilgili olmuştu. Şikayet etmiştim, sonradan aynı şikayeti Ankara’dan gelen başka bir arkadaşımın da yaptığını duyduğumda tebessüm ettim. Ankara çok iyi anlamında değil. Sonra toplu konutta oturduğum zamanlarda da benzer şikayette bulunmuştum. Bir saat bekliyorsunuz otobüs gelmiyor, ama iki dakika içinde peş peşe iki otobüs geliyordu.]

Bu çizelgelere, özel otobüsler ve minibüslerin de riayet etmesi sağlanmalı, özellikle özel toplu taşıma araçlarının trafik kurallarına riayet etmeleri yönüne bazı politikalar geliştirilmeli. [Onlarla birebir konuşmaktan, çevrelerinde sözlerini dinleyecek kişileri devreye sokmaktan ve artık devletin bir ortağı olduğumuza, ya da olmak istediğimize göre emniyet ile birlikte hareket etmeye kadar bütün seçenekler değerlendirilebilir]

Ulaşım planlanırken engelli yurttaşların da göz önünde bulundurulması ve bugün kullanımda olan özel otobüsler gibi engelli, yaşlı, hamile gibi yurttaşların inip binerken zorluklarla karşılaştığı toplu taşıma araçlarının alınmasının önüne geçilmesi ya da engellenmesi gerekmektedir.

Bunlarla ilgili bir başka problem de, kaldırımların ‘insani’ seviyeye çekilmesidir. Aynı şekilde engelli ve yaşlı yurttaşların bu yüksek kaldırımları kullanırken zorlandıklarından, yeni planlamada bunlara da yer verilmesi yerinde olacaktır.

Tabii birbirleriyle bağlantılı tüm bunların hayata geçebilmesi için bir ‘kültür’ün oluşturulması, yeni –aslında onlarca yıldır mücadelesi verilen- bir zihniyetin oluşturulması gerekir.

Bunun bir ‘kültür’ haline gelebilmesi için de, yurttaşların alışkanlıklarını, geleneklerini araştıracak, öğrenecek ve politika yapıcılara da ön açacak kültür bilimcilerle, antropologlarla, sosyologlarla çalışmak gerekir.

Bunları yapana kadar, yolların kenarına bariyerler konularak bir pilot uygulama başlatılabilir. İstasyon caddesi, Sümerparkın yanındaki Urfa kapı caddesi. Bazı yollara tamamen park yasağı getirilebilir, örneğin Rızvanağa caddesi, Ekinciler caddesi. Buradaki işyerlerinin çevredeki park yerlerinden kendi müşterileri için park yeri bulmaları önerilmeli/sağlanmalıdır/ zorlanmalarıdır. Bu şekilde bugün söz konusu bölgede –ofis, ‘sanat’ sokağı ve çevresi- çok aşikar olan rantın önüne de geçilebilir.

Teşekkür ederim..

Necat Keskin

e-mail: necatkeskin@gmail.com

Newroz, Tu her pîroz î!..

Newroz her sal ji sala din xweştir, geştir derbas dibe. Êdî newroz sersala Kurda ye... heta niha semnolek netewî bu, lê êdî hem sembolek netewî hem jî cejna netewî ya Kurda ye. Dema ku Kurdên bakur jî vê rojê wek cejna netewî bi fermî pîroz bikin ne dûr e! Gava mirov li pîrozbahiyên tevayî bakurê Kurdisan dinere, gava beşdarbuna gel, coşa û şahiya gel dibîne, ev fikir di serê mirov de qewîntir dibe!..

Newroza îsal ji salên borî cudatir bû! Ev cudabûn hem di hejmare beşdarbuna gel, hem jî di wateya wê de mirov dikare bibîne. Ya pêşî, îsal newroz di demeke ‘agirbes’ê de çêbû. Vê yekê coş û beşdarbuna gel zêdettir kir. Ya din, newroza îsal berî hilbijartinên heremî bi hefteyekê bû -ku ev hilbijartin dîsa di dema agirbesê dê bên li darxistin û ji bo kurdan gelekî girîngin- û her pîrozbahî bi rengekî ‘mitîng’ê derbas bûn!. Bi van mitîngan disa Kurdan ‘hêz’a xwe nîşanî her kesî kirin... bi rengê xwe û bi dengê xwe!

Ya dawî jî ev newroza îsal, salvegera destpêkirina ‘pevajoya çareserî’yê bû!..Sala borî serokê KCK-ê Birêz Abdullah Ocalan, bi peyamekê ku wek ‘manifesto’ hat nirxandin ev pêvajo da destpêkirin...Ji wê roja heta îro salek bihurî! Çewt, rast, şaş ev pêvajo bi şiklekî û bi piranî jî bi giranîya Abdullah Ocalan meşiya/dimeşe...Lê hinekî ‘sist’ bu ye, hinekî teqiniye, ev jî diyar e...Loma, dîsa çawê herkesî li girava Îmralî’yê bu, ku Abdullah Ocalan careke din, bikeve navberê  û vê girêkê dîsa vekê...Newroza Amedê ya îsal ji ber vê yekê jî gelekî girîng bû, û bi wate bu careke din...

Bi milyonan gel hem ji bo cejna xweyî netewî hem jî ji bo guhdarkirina peyama Ocalan qada newrozê ya Amedê tişe kiribu, bi rengê xweyî kesk û sor û zer... ji ber vêkê ye, dema ku navê Abdullah Ocalan hat xwendin, wexta ku anons hat  kirin ku peyama Ocalan dê bê xwendin, bi milyonan gel xwe lal kir ji bo ku behtir bikaribe peyama serokê xwe his bike... û careke din derket holê ku navê Ocalan bi serê xwe ji bo gelê kurd tê wateyek gelekî mezin... Newroza Amedê ev yek carekedin nîşanî dinyayê kir...

Newroza Amedê ji ber sedeman gelekî girîng bu û li gor vê girîngiya xwe derbas bu...rengîn, bi coş, di nav şahiyek bêhempa, bi govend û dîlana...

Hinek nêrînen din!...

Îsal dîsa gelek mevan hebun, hem ji çar aliyên Kurdistanê û hem jî cihanê tevde, gelek rojnamevanan jî ji bo dîmenê dîrokî hatibun Amedê û nêrînên xwe, dîmenên xwe bi gelê xwe re, bi cihanê tevde re parve kirin...

Ji serê sibehê, gel kom bi kom ber bi qada newrozê ve meşiya... berî ku bername destpêbike qada newrozê tişe bu bû jî..lê mixabin gelek ji wan ên ku tiştên wek, av, simît, kebab û hwd. difiroşin bûn...Ew qasî bê de çubûn ku, li cihê çadira tenduristiyê dê bê danîn jî donerfiroşek û avfiroşek ji serê sibehê de hatibun û ‘girtibûn’ ji xwe re.. biheyran û qurban ji vê derê derketin...di serê sibehê de behna kebaban difuri li qada newrozê, ‘aroma newrozê’... Bawerim ev yek dê bibê mijara nirxandinê û dive çareyek jê re bê dîtin...

Mijareke din ji bo nirxandinê heye ya rastî, ew jî ‘mesela ekolojî’yê ye... wek ku tê zanîn, di siyaseta îro de gelek tişt tên gotin li ser ekolojiyê, lê mixabin di pratikê de careke din kurd li paş dimînin û piştî her tiştî jî li paş xwe nanêrin!...Divê dîmenên piştî newrozê ji hêla hemu berendamê şaredariyan û komeleyên ‘ekoloji’yê ve bi baldarî careke din werin dîtin da bizanibin ku ekoloji ne tenê çêkirina parkan, û çandina daran e.. Jê re bingeheke ‘çandî’ pêwîst e... ew jî bi ‘çandin’a zihnîyeteke nû, bi ‘ava kirina’ çandeke ‘nû’ ve girêdayi ye...

Newrozeke din derbas bû, li her aliyên bakurê Kurdistanê, bi coş û şahî û dîlanan.. bi dengê xwe bi rengê xwe kurdan dîsa deng dan cîhanê, gotin em li vir in...

Amed? Amed dîsa bu fînala pîrozbahiyên newroze, bi dengê xwe, bi rengê xwe, bi peyamê xwe...

Newroz, tu bi xer hatî û tu her pîroz î, tu her pîroz be!...

Amed,

Newroz...

Çend dîmen din ji Newroza Amedê....

Bukên Newrozê!..

Uğur, Ceylan û Berkin.. niha li cem hev in...! û di dil û bîra Kurdan de...

Kebabfiroşekî 'qozîkek' ji xwe  re girti bu!! 

govend û dîlan... 

Derdor piştî pîrozzbahiya...!

Agirê newrozê piştî ku pîrozbahî qediyan jî hîna xurt bû!..

“wek gelek tiştên me yên din, folklora me jî bêxwedî maye!”*

Hevpeyvîn.

Kurd vê demê gelekî bi siyasetê ve mijulin û em dikarin bibêjin ku bi siyasetê dijîn. Di germahiya rojhilata navînde ev tiştekî asayiye jî. Ji aliyekî ve rewşa Surî û Rojava, ji aliyê din hilbijartinê Herema Kurdistan, ‘pevajoya çareseriyê’ li bakur,  serdana serokê Herema Kurdistan Birêz Mesud Barzanî ya Diyarbekir, piştî 37 salan serdana hozan Şivan Perwer û hilbijartina heremî ya li Tirkiyê. Her yek ji van buyera bi serê xwe ‘rojevêk e. Ji ber vê yekê jî mirov dikarê mijulbûna Kurdan bi siyasetê ve tiştekî asayî bibîne. Lê carina jî tiştên ku li derveyî siyasetên dibin ji ber vê xirecirê nayên dîtin. Wek tiştên ku li qada çandê de dibin.

Berî niha bi mehek û nîvê pirtukek bi navê ‘Folklora Kurdî’ ji aliyên ‘Ênstîtuya Zimanên Zindî ya Zanîngeha Mêrdîn Artukluyê ve hat weşandin. Pirtuk ji aliyên Mamosteyên ‘Enstîtuya Zimanên Zindî/ Beşa Ziman û Çanda Kurdî’, Prof. Kadrî Yıldırım (di heman demê de Serokê Enstîtuyê ye), Ramazan Pertev û Mustafa Aslan hatiye nivîsandin.

Ev pirtuka ku di warê ‘folklora kurdî’ de ciyekî giring digire di nav xirecirê de gelekî nehat bihîstin, bala gelek kesan nekişand. Raste di warê ‘folklor’a kurdan de gelek tişt hatine gotin, gelek tişt hatine nivîsandin. Lê xebateke sîstematîk, xebateke ku tevlî tiştên heta niha hatine kirin, teoriyên zanistiya folklorê jî di nav de cîh digire tuneye, tunebû. Ji ber vê yekê jî ev pirtuk an jî xebat di vî warî de valahiyekê didagire.

ji ber vê yekê,  me ji bo şopînerên Basnewsê hevpeyvînek bi yek ji nivîskarên pirtukê Ramazan Pertev re, derbarê vê xebata wan, derbarê zanistîya folklorê û derbarê projeyên wan ên din kir.

N.K: Em bi pîrozbahiyekê dest pê bikin. We xebateke pir girîng çêkiriye. Destê we xweş be.

Merheba, ez jî sipas dikim ji bo vê hevpeyvînê.

N.K: Fikrê vê xebatê çi bû? Çi we ber bi vê xebatê ve bir?

R.P: Ev xebat ji ber du pêwistiyan pêk hat. Her wekî hûn dizanin, niha li zanîngeha Mardîn Artukluyê, hem beşa lîsansê ya bi navê “Ziman û Edebiyata Kurdî” heye, hem jî beşa masterê ya bi navê “Ziman û Çanda Kurdî” heye. Sedema yekem, wekî pirtûka dersa “Edebiyata Kurdî ya Gelêrî” pêwîstiyek hebû. Lewra materyalên di vî warî de gelek belavela û ne sîstematîk bûn.  Yanî wekî pirtûka dersê hat amadekirin. Sedema duyem jî ev e ku valahiyeke mezin di vê saheyê de heye. Gelek pirtûkên çapkirî hene, lê mixabin ji aliyê teorî, dîrok û lîteratûra folklora kurdî ve zêde ne bikêrhatî ne. Bi kurtahî ez bêjim, ev pirtûk hem ji bo dersên zanîngehê, hem jî ji bo danasîna teorî, dîrok û lîteratûta folklora kurdî hatiye amadekirin. Bi vî awayî xwendekar jî, lêkolîner jî dikarin sûdê jê wergirin.

N.K: Navê pirtukê ‘folklora Kurdî’ ye. Gelo bi ji bo navekî vê zanistê hewldanek we çêbu?

R.P: Na, digel ku di zimanê kurdî de peyvên wek “zargotin, xelknasî, gelnasî” hebin jî, hewldaneke wiha çênebû. Lewra îro li temamê cîhanê peyva “folklor”ê tê bikaranîn.  Her wekî hûn dizanin ji sala 1846an vir de ye, ji bo vê zanistê peyva “folklor”ê tê bikaranîn.

N.K: -Ev çend salin hun li ser vê xebatê kar dikin?

R.P: Ji mêj ve ye ez li ser vê saheyê dixebitim. Wekî hûn dizanin di sala 2008an de pirtûkeke min a bi navê “Zarok û Çîrok” çap bûbû. Lê belê piştî ku ez wekî mamoste hatim beşa kurdî, ev xebat sîstematîktir bûn.

N.K: Bi kurdî an jî xebatên li ser folklora kurdan di çi astê de ne?

R.P: Li cihanê, di nav neteweyên din de xebatên li ser folklorê bi piralî meşiyane: Berhevkirin, analîz,  senifandin û berawirdkirin. Wekî ku me di pirtûkê de jî aniye ziman, ji aliyê berhevkirinê ve zêde pirsgirêkên me nînin. Lê belê ji bo karên din em nikarin wisa bibêjin. Çend xebatên biyaniyan û yek dido yên kurdan ne tê de, mixabin xebatên li ser folklora kurdî, heta niha di asta berhevkirin û tomarkirinê de ye. 

N.K: Ev xebat yanî ev pirtuk bi xebatê we ên Beşa Kurdolojî ve girêdayîne, ne?

R.P: Helbet, ev beşek ji xebatên kurdnasiyê ye.

N.K: Ji niha û pê de xebatên di warê folklorê de hunê di bin banê kurdolojî de bimeşînin?

R.P: Yanî ew ê bi giranî di bin banê kurdnasiyê de bin, lê belê xebatên taybet ên şexsî jî jî ew ê hebin.

N.K: Folklor dê bibe beşeke ser bixwe an na?

R.P: A rast ew e ku wek zanistên din, “folklora kurdî” jî bibe bernameyeke xweser. Di plansaziya beşa “Ziman û Çanda Kurdî” de wekî binbeş em vê difikirin. Lê belê ji bo vê yekê jî mamosteyên pispor û derfetên maddî jî pêwîst in.

N.K: Di pêşerojê de li ser xebatên folklora kurdî projeyên we hene, eger hebin hûn dikarin bi kurtî behsa wan ji me re bikin?

R.P: Proje gelek in, bes ez ê yek ji wan bibêjim, di mehên pêşiya me de di bin banê Enstîtuyê de em kovarek bi navê “Folklora Kurdî” difikirin. Ev kovar ew ê ji sê mehan carekê biweşe.

N.K: Wek ku tê zanîn, di derbarê folklora kurdî de gelek çavkaniyên ku ji hêla lêgerînerên Rûs, Tirk, Ereb, Acem û Ermenî ve hatine kirin hene. Li ser vê yekê hûn çi difikirin û gelo di derbarê vê yekê de tu projeyên we hene?

R.P: Binêrin wek gelek tiştên me yên din, folklora me jî bêxwedî maye. Xelîl Xeyalî ku rewşenbîrekî mezin ê kurdan e. Wî sedsal berê niha di meqaleyeke xwe yê kovara Jînê de ku bi navê Kurdiyê Bîdlîsî nivîsiye, wiha gotiye: “Hûn ji vê bawer bikin ku perdeya nezaniyê ya ku li ser kurdan e, ew ê tu car ji aliyê biyaniyan ve neyê rakirin. Ev peyvir li ser milên zarokên kurdan e.” Her wiha wî rexne li lêkolînerên biyanî girtiye û li gorî wî xebatên biyaniyan ên li ser kurdan, ne xebatên tam zanistî ne, bêtir di ser re ne. Helbet mirov nikare hemûyan wisa binirxîne, lê divê her dem ihtîyat jî hebe. Bi rastî jî ev sêsed salên dawî eleqeyeke mezin ê biyaniyan li ser kurdan çêbûye. Gelek ji wan wekî pirtûk jî hatine çapkirin. Di nav wan de xebatên pir hêja hene. bo nimûne xebatên Aleksandre Jaba yê Rûsî yek ji van e.  Ku ev wek “Koleksiyona Jaba” tê naskirin. Çend meh berê bi pêşengî û hewldana Mamoste Kadri Yıldırım me têkilî bi Akademiya Petersbûrgê re danî û miqabilî heqê wê, niha em ê kopyayeke vê koleksiyonê bînin Mêrdînê. Çê dibe ku piştî xwendin û senifandina vê koleksiyonê di warê kurdnasiyê de hin tiştên nû derkevin holê û hin agahiyên me biguherin.

N.K: Di derbarê van xebatan de têkiliyên we bi zaningehên derdorê re, bi taybetî jî ên herema Kurdistanê re hene, an jî dê çê bibin?

R.P: Ne tenê di warê folkorê de di gelek warên kurdnasiyê de têkiliyên me bi zanîngehên derve yên wek Exeter, SOAS, Upsala, Inalco, Sorbon, Petersburg û Moskowayê re çêbûne. Helbet cihê zanîngehên Kurdistana Başûr ji bo me cuda ye. Niha bi wan re jî, nemaze bi Zanîngeha Zaxo û Duhokê re me çend protokol îmze kirine. Di rojên nêzîk de ev têkilî ew ê xurttir û şênbertîr bin.

N.K: Ji bo wextê we ku ji me re we veqetand em spas dikin.

07.12.2013, Mêrdîn

*http://www.basnews.com/ku/News/Details/--Wek-gelek-tist-n-din--folklora-me-j--b-xwed--maye--/7359

‘Min nexwest jiyana zarokan bi mezinan biherimînim!’*

Îsal di 50. Mirhrîcana Filman ya Pirteqala Zerîn de sînama û sînemagerên Kurd xelatên gelekî baş sitandin. Derhêner Ferit Karahan bi filmê xwe yê ‘Ketina Ji Bihûştê’; Derhêner Pîran Baydemir bi dokument-filmê xwe ‘Fecîra’; Derhêner Gulistan Acet bi kurte-filmê xwe ‘Behişta Zebeşan’ xelat wergirtin. Ji bilî xelatên filman, Gulistan Acet û Rojîn Tekin xelatên lîstikvaniyê jî sitandin.

Yek ji wan sînemagerên ku xelat sitandiye, Gulistan Acet, bi kurte-filmê xwe bêşdarî 2. Mihrîcana Filmên Navnetewî ya Dihokê dibê. Bi vê mebestê me xwest, em hest û fikrê derhêner Gulistan Acet li ser filmê wê, li ser sînemaya Kurdî û bêşdarbûna wê ya 2. Mihrîcana Filmên Navnetewî ya Dihokê bi xwendevanên Basnewsê re parve bikin.

Basnews: Berî her tişti em we pîroz dikin ji bo xelata we. Ji kereme xwe hûn dikarin ji şopînerên Basnewsê re xwe bidin nasîn?

Gulistan Acet: Gelek spas. Ez di sala 1985-an de li Êlihê hatime dinyayê. Malbata min di sala 1993’an de ji ber terora Hizbûllahê ku li ser navê dîn însan dikuştin, koçî Mêrsînê kirine. Min di sala 2009’an de li ser mamostetiya zimanê Tirkî zaningeh qedand û di sala 2013’an de jî li ser zimanê Kurdî lîsansa bilind qedand. Ev 4 sale ku perwerdeya min a li ser sînemayê didome. 

-We di 50. Mihrîcana Filman ya Pirteqala Zêrîn ya Antalyayê de xelat wergirt. Gelo ev xelata weyî ye yekemîn bû? û hûn dikarin behsa hêsten xwe bikin?

-Belê. Filmê min a bi navê 'Behişta Zebeşan', ya yekemîn e û Pirteqala Zêrîn a Antalyayê jî ji bo fîlmê me mîhrîcana yekem e. Bi rastî ji ber çend pirsgirêkan min film bi dilê xwe nekişandibû û min ji filma xwe hez nedikir. Ji ber vê jî min neşande mihrîcanan. Hevalên min yên ku me perwerdehiya xwe ya sînemayê bi hev re didît film bê min şandine mihrîcanê û piştî ku kete pêşbaziyê ez çûm, min çend sehneyên dî kişand, reng, deng û montaj ji nû ve çêkir û ez û filma xwe em li hev hatin. 

Ez pir kêfxweş im. Ji ber ku 'Behişta Zebeşan' fîlma min a yekem e û li mihrîcaneke girîng wekî 'Pirteqala Zêrîn a Antalyayê' xelata herî baş distîne. Film, bi awayekî baş dest bi riya xwe dike. Piştî vê xelatê jî bi fîlma Ferît Karahan 'Ketina ji Bihuştê'  xelata baştirîn lîstikvana alîkar ya jin hat. Kêfxweşiya min dû qat bû.

-Mebesta we bi vî filmî çi bû?

-Ev film, demeke biçûk ji jiyana min e. Hizbullah ku bi destê dewletê însan dikuştin, ji jiyana min gelek însan jî birin. Ew çûn, lê çûna wan di dilê min de valahiyek hişt. Dema ku min got ez ê kurtefilmek bikşînim, min paşeroja xwe anî bîra xwe bê ka çi dikarim binivisînim. Berî her tiştî ev serpêhatiyên min hatin bîra min. 

-Çima ‘behişt’ û çime ‘zebeş’?

-Ev, çîroka xwişka min Mizgîn e ku di zarokatiya xwe de dikir xwe ji ser xanî biavêje daku here behiştê. Behişt, ji bo wê ciyekî bi ewle bû û li wir zebeşên sor û xweş hebûn. Kefa me di zarokatiyê de pir ji zebeşan re dihat. 

-Em di film de kesekî mezin nabînin, ne dê û bavê zarokan ne mamosteyên wan. Li sê-çar sahneyan em kesên mezin dibînin û ew sahne jî ya revandin e yan jî kuştî ne. Sedema vê yekê çi ye?

-Di vî fîlmê de min xwest ez jiyana zarokan, hêstên wan û bandora mezinên wan ya li ser wan nîşan bidim. Dema em zarok bûn ji bo me mezin, tenê sedemên xirabiyan bûn. Kuştin, lêxistin, revandin; tev bi destê mezinan dibûn. Min nexwest jiyana zarokan bi mezinan biherimînim.

-Di kurte-filman de dayîna mesajê hinekî zor e. Hûn çi difikirin û hûn di filmê xwe de çawa ji bin vê zahmetiyê derketin?

-Spas, ez bi hêvî me wiha ye. Ez ji bo pêşniyariyên xwe pisporan nabînim, ji ber ku sinema ji bo min karekî  nû ye. 4 sal e bênavber filman temaşe dikim, dixwênim, dinivîsim, lê ji bo pisporiyê li ber min riyekî gelek dirêj heye. Tenê ez dikarim vê bêjim: 'Ku hun bixwazin temaşevan ji fîlma we bawer bikin û hez bikin divê hun li paşeroja xwe binêrin û çîrokên xwe ji jiyana xwe biafirînin. Divê beriya herkesî hun ji çîrokê bawer bikin. 

-Îsal ji bilî we Ferit Karahan û Pîran Baydemir jî xelat wergiritin. Gelo ev tê wê wateyê ku li Tirkiyê sînemaya Kurdi bi pêş de gavan diavêje?

-Ev tespîtekî gelek rast û bêalî ye. Ne tenê Kurd, Tirk jî êdî bawerin ku sînema Tirkiyê bi piranî li ser milê Kurdan dimeşe. Ji ber ku jiyana Kurdan, ne wekî miletên dî rehet û yekaheng e. Ku hun Kurd bin di rojekê de dibe ku her tişt were serê we. Tiştekî dî jî li gorî min ji ber ku Kurd, her tim ji bilî çand û zimanên xwe herî kêm çand û zimanêkî dî jî gelek baş fêr dibin nêrîna wan a jiyanê gelek tûj û xurt e. Çîrokên xwe jî bi piralî tînin ziman. 

-Filmê we bêşdarî Mihrîcana Filmên Navnetewî ya Dihokê dibe. Tekiliyên sînemaya Kurdî û sînemagerên Kurdan ên li parçê Tirkî û li parçên din bi nerîna we çawa ne? Hûn çawa dibînin?

-Spas ji bo vê pirsa we. Ji ber ku ev, pirsgirêkekî veşartî ye ji bo sînema Kurdî û ji bo çareserkirinê jî gav nayê avêtin. Têkîliya sînemagerên Kurd yên li çar perçên Kurdistanê bi destê dewletan hatibe qut kirin jî ji bo çareserkirina vê rê û rêbaz pir in. Mînak; Mihrîcanên Kurdan bi piranî di herêma xwe de bandorê nîşan didin. Divê sînemagerên çar perçên Kurdistanê bihevre mihrîcanên navnetewî û mezin çêkin da ku em dîsa perçên xwe yên wenda bigihîjinîn hevdû.

-Projêyên we ji bo pêşerojê çi ne?

-Li ser çîroka kurtefîlmekî dixebitim. Projeyeke filmê Ferît (Karahan) heye. Em li ser senaryoya wî dixebitin.  

-Tiştekî dawî ku hûn bixwazin ji xwendevanên Basnewsê re bibêjin heye?

-Ji bo kurtefîlmekî ez gelek dirêj axifîm. Spas.

Zor Spas…

14.10.2013, Diyarbekir

*http://www.basnews.com/ku/News/Details/-Min-nexwest-jiyana-zarokan-bi-mezinan-biherim-nim-/3963

Roboski, Kürtlerin ‘hafıza mekanı’dır artık!*

Hala Bêre bêre homete

Şine diyare dewe şîn û şivano

Cendege domanu tijî verde

Cenî merednera kîste

Hay lo lo lo bêre bivîne

Zalimene….(*)

İki yıl önce bugün, gece, yarının kürde yine hangi trajediyi getireceğini bilmeden, hayatımıza devam ettiğimiz zamanlar… çok uzak bir geçmişte olmuş gibi geliyor şimdi tekrar hatırlarken! Çok hatırlamaktan mı, sürekli aynı trajediyi yaşamaktan mıdır, uzak geçmiş kipi ile ifade etmek? yoksa kanıksamaktan mıdır yeniden hatırlayıp hatırlayıp unutmak, giderek gerçeklikle bağını koparmak yaşananların…

Halbuki iki yıl önceydi, -katledilenlerin yakınları için daha dün gibi- gece yarısı yataklarımıza gitmeye hazırlanırken, ‘kaçak’tan dönen çocukların başına bomba yağıyordu Qileban’a bağlı Roboski köyü yakınlarında. Çoğumuz Qileban’ı da Roboski’yi de o zaman öğrendik, çünkü orası haber bültenlerindeki ‘Şırnağın Uludere ilçesine bağlı Ortasu köyü’ idi. Bilenlerimiz ise tekrar hatırladı, gitmesek de görmesek de orada uzakta bir köy olduğunu! O uzak yerde Kürtler kendi topraklarında çizilen sınırlar arasında ‘kaçak’ gidip geliyorlardı ve akrabaları ‘bölen’, kendilerine rağmen çizilen sınırları ‘ekmek’ kapısı haline getirmişlerdi ve kültürel yaşamın bir parçası haline getirmişlerdi ‘kaçak’ yaşamayı neredeyse yüzyıldır! Nusaybin-Qamişlo arasındaki ‘kaçakçı’ hikayeleri geliyor aklıma, öldürülen gençlerin cesetlerinin korkudan sahiplenmediği zamanlardı onlar…biraz daha geçmişte..

28 aralık 2011, kaçaktan dönen gençler, çocuklar ‘terörist’ ‘sanılarak’ bombalandılar… 34 kişi, 17 tanesi çocuk yaşta… biri yaralı, iki tanesi sağ 3 kişi sağ kurtulmayı ‘başarabildi’! Sağ kurtulan olmazsa belki de haberi olmayacaktı kimsenin katliamda,  ya da olurdu muhakkak ama belki de yanlarına birer ‘keleş’ konularak çıkarılırlardı kameraların karşısına bir sonraki gün, ya da PKK yaptı denilirdi, ne de olsa korucu köyleriydi. Öyle olmamış mıydı daha önceden 11 köylü yakılmış ve katliam PKK’nin üzerine atılmıştı!

Benzeri 1943’te de oldu, bir sayı farkla, 33 kişilerdi onlar, 33 kurşunla vurulmuşlardı, yine bir ‘kaçak’ sonrası ‘gözdağı’ vermek istemişti devlet, yaralı kurtulan olmasa ‘aşiret çatışması’ adını vereceklerdi büyük ihtimalle, ne de olsa o zamanlar üzeri betonla kaplanmış bir mezara gömülmüştü ‘Kürdistan’.

Yıllar geçiyor ama değişmiyor bu ‘devlet’ aklı. Kürde ölmek düşüyor, karlı kışın karanlık gecesinde. Kendi vatanında Kürdün payına ölüm yazılmış, ‘kaçak’ olmasa, ‘terör’ olur bahanesi devletin. Sonrası, derin bir sessizlik! Sorulara iki kelimelik bir cevap; ‘olay yargıda’! işine geldiği gibi! Karartma, olmadı o savcıdan bu savcıya sevk, o da olmadı ‘devlet sırrı’ olur…

Tıpkı 1994’te bombalanan köyler ve öldürülen 33 köylü gibi… 20 sene sonra AİHM’de mahkum olan devlet aklı hala ne failleri bulabilmiş, ne de failleri bulmak gibi bir derdin peşinde. Bu malumun ilanıdır aslında, anlayana!. Faili belli olan bir başka cinayet işlenmiştir gözlerimizin içine baka baka…

34 kişi, 17 tanesi çocuk yaşta kaçaktan gelirken başlarına bomba yağdırılarak canlarına kastedildi… oysa hemen yanı başlarında bulunan karakol yıllardır haberdardı onların ‘sınır’daki ‘kaçak’ giriş-çıkışlarından… korucu köyleriydi oysa, kalmak ile gitmek arasında ‘korucu’ olmayı ‘seçmiş’ köylüler… bir geçim kaynağına sahip olma adına, topraklarını sahipsiz bırakmama adına, toprağından, yerinden yurdundan vazgeçmeme adına ve alna vurulan lekeyi kabul etme pahasına… korucu köyleriydi, yıllardır ‘kaçak’a gidip geliyorlardı, geliş-gidişlerin hepsi kontrollerindeydi askerlerin, sürekli ısıya duyarlı kameralarla izleniyorlardı…

34 kişi, 17 tanesi daha çocuk yaşta… 2 yıl geçti üzerinden, ortada ne bir soruşturma, ne de ifadesi alınan bir şüpheli… devlet koymuş aklına karanlık dehlizlerde kaybetmeyi bu ‘dosya’yı, belli… belli olan bir şey daha var, artık Kürtler unutmuyor, unutmayacak kadar çoğaldılar çünkü… bugün başta Roboski köyü olmak üzere Kürdistan’ın tüm şehirlerinde katliamı lanetleme ve katliam kurbanlarını anma törenleri vardı…

Roboski, bir ‘hafıza mekanı’dır artık Kürtler için..

28.12.2013

(*)Hele gelin; gelin görün ey insanlar,

     Köye gittim ki, ah dövünmeler, ağıtlar

     Çocukların cesetleri güneşin altında

     Öldürmüşler kadınları

     Hay lo..lo..gelin görün..

     Ey zalimler…

     (Metin-Kemal Kahraman, Renklerde Yaşamak)

Not: Bu yazı kaleme alınırken Roboski’deki anma töreninde kalp krizi geçiren Miran Encü’nün hayatını kaybettiği haberi düştü ajanslara… şarkıyı tamamlamak ister gibi… 

*http://blog.radikal.com.tr/Sayfa/roboski-kurtlerin-hafiza-mekanidir-artik-44328

25-ê Sermawezê, Roja Tekoşîna li dijî Tundiya ser Jinê!...

25-ê Sermawez’ê Roja tekoşîna li dijî tundiya ser jinê a navnetewî ye. Lê mixabin di vê rojê de jî tundiya li ser jinan nerawest û li Diyarbekirê jineke xwedî zarokek û bi ducanî ji aliyê hevserê xwe, an jî ‘zilam’ê xwe ve hat kuştin. Ev yek tenê jî dide xuyakirin ku tundiya ser jinan di tu ‘roj’a nahisine! Tenê ji bo vê yekê jî be, ev roj, ango 25-ê Sermawezê ji bo balê careke din bikişîne tundiya ser jinê girînge…

 Bi vê minasebetê li Tirkiyê û Kurdistanê ji hêla rexistinên jinan gelek çalakî hatin li darxistin. Yek wan jî li Diyarbekirê bu. Aktivîstên DÖKH (Tevgera Jinên Demokratîk û Azad) jî meşek li darxistin ji taxa Ofîsê heta taxa Bağlar (rezan) û li wir daxuyaniyek çapemeniyê dan. Di vê meşê de hinek dîmenên balkêş ku hem mirov dibeşişêne û hem jî dixê ramanan de derketin…

 Dayîkên Aşîtiyê dîsa li pêşi bun, mêr û xortan jî piştgiriya wan dikirin.

Di meşê de yek ji çalakvanan û polisek jin ketibun nav axaftineke kur, kî dizane bê behsa çi dikirin. Qederekê dewam kir ev sohbet, bi ken… xwedê zanê bê paşbêjiya kê dikirin…

Li devê parka Koşuyoluyê jinên çalakvan sekinin, serokê polisa hat, go “dayikên min, xwehên min hûn çima nameşin”,  gotin “emê li heviya hevalên xwe bin, li dur mane”… ê polis go “ê we rê girtiye, kesek nikarê bimeşe”, gotin “aha em xwe didin alî û kesên ku bixwazin bere bimeşin”… piştî çendekî niqaş kirin, polis dît ku nikarê bi wa û got “hûn çi dikin bikin, hûn di kure dimeşin bimeşin”… wan jî meşa xwe dewam kir… 

Di hundirê taxa Bağlar (Rezan) de, jineke pîr hat cem min û bi Tirkî pirsî “ev çi meseleye, çime dimeşin?” min bersiva wê da “Xaltî, ji bo şideta li ser jinê dimeşin, tu dibe çi, we hiç şidet dît”, got “wele me gelek dît û keçikên me jî dibînin”.

Hinekî wirde tir, zilamekî pîr.. xalo cixare xwe dipêça, li devê deriyê dikanê û li wê qerebalixê dinêrî… Kî zanê bê wê kêlîkê çi di dilê xwe de derbas dikir… 

"Xalo ji aliyekî ve cixara xwe dipêçe û ji aliyên din ve li çalakvanan dinere... Ev kêlîka ku ala jinan û ew di yek dimêne de ne.."

Di zilamên din li ser cadê, sohbeta xwe dikirin, di dora wan re çalakvan derbas dibun, piranî jin…

Ala aktivîstên DÖKH'ê zilam dîmeneke xweş derxistine holê...

Di dawiya meşê de, li cem yek ji avahiyê şaredariya Rezan sekinin û daxuyaniya xwe xwendin… tundiya li ser jinê û politîkayên ku vê tundiyê xwedî dikin, diparêzin anîn ziman…

Sakine Cansız, Leyla Söylemez û Fidan Doğan careke din bibîranîn…

û çend dîmenê din...

Jin, belkî jî her roj bi şiklekî li rastî tundiyê tên… Ol, dewlet, siyaset, tevde çandek ava kirine di vî warî de… Em klişekê dubare bikin, Civakeke ku jin rastî tundiyê tê, ne civakeke şarmende… Ji bo vê yekê jî tenê hestyar bin têrê nake.. Dibe mêr jî bi heman hestyariyê tevbigerin..

Bi hêviya civakek şarmende…

Diyarbekir,

25.11.2013

Xwezaparêzî û Çemê Bunisra*

Çemê Bunisra, Çemê Çaxçax an jî bi navê xweyî di nav gel de ‘Ava spî’.  Ava spî kanîyeke ji gundê bi navê ‘Serê Avê’ derdikeve û di Newala Bunisra de diherikê, Nisêbînê dike du parçe û ber bi Qamişlo ve diçe. Ava Spî, Newala Bunisra ku di navbera Nisêbîn û Midyadê de ye şîn dike û jîyanê dide gund û derdorê newalê.

Çemê Bunisra û newal di dîrokê de jî cîyekî girîng digirin. Ev newal di wextê Asurîya de weke rîya bazirganîyê hatîye bikaranîn û îro jî mirov dikare ‘kavil’ê, an jî xerabeyê wan wexta bibîne. Li herema ‘kasyan’ê ev xerabe hîna jî xuya dikin. Li heman heremê li serê nizarekî kelehek ji heye. Jê re dibêjin ‘Keleha Karatajdîn’. Karatajdîn’ê ji mala mîrê Botan. Dibêjin ku ew Karatajdîn’ê di çîroka ‘Mem û Zîn’ê de hevalê ‘Mem’e. Di bînya kelehê, li ber çem, kêleka zîyaretê tirba wî jî hebu, lê mixabin îro di bin rê de maye (http://necatkeskin.blogspot.com/2011/12/karatajdinin-mezar.html). Lê, mesela me ya îro ne ev e!

Çemê Bunisra wek li jor jî hat gotin aveke pakij û zelal bu. Gundîyan ne tenê ji bo avdana bexçan lê ji bo ava vexwarînê jî bikartanîn. Ev qasî pakij û zelal bu, jîyan tê de diherikî. Çar-penç şiklê masîyan bi kêf tê de avjenî dikirin. Lê wek her tiştî, wek her heremeke Kurdistanê çîroka çem, newal û masîyên me jî di salên 90-î de hat guhartin.

Pêşî rê hat çêkirin. Rê gelek bexçe, zinar, erd xerakirin û bi xwe re jî ‘derfet’ên nû anîn ji bo gundîyan. Gundîyê ku heta wî wextî ji bo avdana bexçeyan, ji bo vexwarinê û ji bo masîyên tê de ji çem sud digirtin, dest bi ‘avakirina’ ‘tesîs’an kirin. Her malekê di nav  ‘rez’ê xwe de cîyek ji xwe re vekirin ji bo mirovên li Nisêbînê, Midyadê, Batmanê dijîn û dixwazin ji germahîyê birevin werin seyranê, xwe piçekî hênik bikin. Lê gelekî dewam nekir, gund hatin valakirin, kesek hev dikarîbu herin newalê an jî ‘serê avê’. Cîyê seyranê tevde hatin girtin, ji bilî ên gundê ‘Serê avê’, ji ber du sedeman, yek jê li wir qerekol hebu û yan duduyan jî ev gund bubun ‘qoricî’. Lê ev jî ne mesela me yî îro ye!

Wext derbas bu, hinek tişt hatin guhertin, dîsa xelkê li nav rezê xwe ‘cîyê seyranê’ (pîknîk) vekirin lê vê carê bi awake dîn. Êdî bi hişmendîyek kapîtalist, bi hişmendîyek li dijî xwezayê. Û êm gihaştin rewşa ku em îro têde ne. Kesên ku xwedî li çem û avê derdiketin, kesên ku bi avê re di nav aşîtiyekê dijîn çun, kesên ku hicumî avê û xwezayê dikirin hatin. Wek mînak li ser çem bixwe hewzê masîya çêkirin ku ji du alîyan ve xetereye. Yek, li derdora kanîyê çêkirina tiştekî wusa qedexeye, an jî dibe qedexe be, ji ber ew av ne malê şexsan e, lê malê civakê tevde ye. Dudo, çêkirina hewzên masîyan li ser çem, avê dilevitêne û masîyên tê de jî kêm dike, wan dikuje. Ev ava ku mirovan devê xwe didanî ser û bi qurte qurt divexwar êdî nikarê bê vexwarin. Masiyên tê de gelekî kêm bune. Ew ava zelal êdî gemarî û bi run –runê masîyan ku ji hewzan tê- diherike. Êdî mixabin mirov ne dikarî avê vexwe û ne jî dikarî avjenîyê bike.

Yeke din, îro, di germahîya havînî de ji Nisêbînê, Midyadê, Batmanê (Êlih), Amedê bi sedan kes tên ‘serê avê’, an jî ‘ava spî’ ji bo kêfê, seyranê. Piranîyên wan, mixabin, dîsa avê gemarî dikin, kefş û gemara xwe, çop a xwe diavêjin avê. Çem bi naylon, û şuşeyên naylonî dagirtîye. Ev yek ji bo çem jî, ji bo xwezayê jî û ji bo mirovatîyê jî tehluke ye, xetere ye. ji ber ku ev çem hîna jî jîyanê dide newalê, Nisêbînê, Qamişloyê, û Merdînê jî.

Li gor fikrê min ev pirsgirêk ne tenê ya kesên derdorê, kesên ku li wir kar dikin û kesên ku diçin seyranê bixwe ye, lê ya me tevde ye. Divê em bi hevre xwedî li derdora xwe, li xwezaya xwe derkevin. Îro, komeleyek me heye, navê wê jî ‘Eko-Jîn’e. Divê ev komele, an jî komeleyê bi vî rengî dest biavêjin vê pirsgirêkê û em jî alîkarîya wan bikin. Em tevde hişmendîyek ekolojîk di civakê de ava bikin. An, Çemê Bunisra jî wek Çemê Reş wê têk here!

Ya dawî; divê em bizanibin ku eger em li mala xwe, li xwezaya xwe xwedî dernekevin, kesek lê xwedî dernakeve!.

Dîyarbekir,

25.08.2013

*Batmanın Sesi, sayı:11, 27-08-2013