Bîr û Kurd û Netewebun…

5-6-7-ê îlonê li Enqere, paytextê Tirkiyê, li zaningeha Bîlkent’ê dîsa bi hevkariya zaningehê ji hêla ‘Komelaya Lêkonînên Çandî’ (Kültür Araştırmaları Derneği) bi navê ‘bîr û çand’ê sempozyûmêk hat li darxistin. Ji gelek zaningehê Tirkiyê û Ewrupa û Emerîka bi sedan lêkolîner û akademîsyen ji bo axaftinê beşdarî vê sempozyumê bun. Babetên sereke wek li jor hat gotin bi ‘bîr û çand’ê ve girêdayîbun. Di nav va de wek mînak ‘koçberî û bîr’, ‘bîr û bajar’, ‘bîr û mekan’ û wek mekanê bîr’ê mûze em dikarin bidin. Lê mijar ne ev tenê bun, gelek mijarên din di bin va sernivîsan de hebun. Di sempozyûmê de axaftineke me jî li ser mûzeyên bajêr hebu. Derbarê kurdan û bajarê kurdan jî mijar hebun di sempozyûmê de.

Wexta ku mirov dibîne ku komeleyek li zaningeheke wusa mezin-ez dibe zaningeha herî mezin ya taybete li Tirkiyê- sempozyûmeke navnetewî li dardixe û yek ji zimanê axaftinê jî Tirkî ye, mirov hinekî hesudiyê dikişêne. Ev ne zikreşiye lê hesûdiyeke, em bibêjin, akademîk e. Dibe mirov carek din kesên ku ev sempozyûm li darxistine pîroz bike ji ber ku karekî gelekî baş kirin û serkeftî meşandin. Mirov dixwaze ku li Kurdistan, li zaningehê Kurdistan jî sempozyûmê wusa bên li darxistin û di van sempozyûman de kurdî jî wek zimanê axaftinê be. Lê mixabin em kurd hinekî ji vê dur xuyadikin! Ji ber ku hîna em nikarin ‘kongreyek netewî’ li dar bixin!

Îro em dikarin bibêjin ku pêdiviya gelê kurd ji herkesî behtir bi ‘bîr’ û bîranînê heye. Ev sed salin ku li ser axa xwe ji bo mafê xwe ditekoşin, şer dikin, tên kuştin û rû bi rû yê qetlîama tên. Qoçgirî, Zîlan, Agirî, Dersim, Meraş, Enfal û Helepçe tenê hinek ji va qetlîama ne. Bîranîna wan an jî nejibîrkirina wan ji bo kurdan tevde tiştekî pir girîng û ‘netewî’ ye.

Bîr[1] wek tê zanîn di kurdî de tê du wateyan. Yek jê cihê ku ji bo avê tê kolan û gelek kur e û  yan din jî ew e ku serpêhatî tê de tên ‘parastin’. Di va her du wateyan de jî ‘kurahî’yek derdikeve holê. Yek kurahiya di bin erdê de û yan din ‘kurahî’ya di zeman de. Ji vî alî ve du curê ‘bîr’ê tên xuyakirin. Yek jê ‘bîr’a şexsî û yan din jî ‘bîr’a civakî. Kurd îro li ‘bîr’a xweyî civakî digerin, dikolin, an jî dibê bigerin û bikolin. Ji ber ku ji alîyekî ve ‘netewe’ li ser vê ‘bîr’ê ava dibe an jî tê ava kirin.

Divê bê zanîn ku bîr ne tenê ji serpêhatiyên ‘nexweş’ pêk tê. Herweha, tiştê ku ji bo civakê an jî ji bo netewe girînge, tiştê ku ji bo civakê bi ‘wate’ye jî ‘bîr’e. Paşeroja civakê tevde di vê ‘bîr’ê de ye. Bîr di çandê de ye û çand jî di bîrê de. Ji ber vê yekê jî ger mirov bixwaze kurahiya gel fam bike dive mirov têkeve ‘bîr’ê û di wext de vê kurahiyê bişopîne. Wek ku hat gotin kurahiya gel di nava gel bixwe de ye, di nava çanda gel de ye. Ji bo destxistina vê kurahiyê lêkolîn û lêgerîn dive û ji bo vê legerînê jî pêdivî bi sazî û komele û zaningehan heye ku bi şiklekî zanistî bikaribin van lêkolîn û lêgerînan bikin.

îro, erê kurd di rewşeke dijvar de derbas dibin, derdora wa tevde agire, lê ji aliyên din ve tevgerên wusa jî pêwîstin. Ji ber ku yek gel an jî netewe dahatuya xwe  bi zanêbun û famkirina paşerojê xwe, bi bîranîna paşerojê pêkan dike. Ev kar jî karê zanîngeh, enstîtu, komele û saziyan e. Divê ev sazî gund bi gund, bajar bi bajar li ser çand û ‘bîr’a kurdan lêgerîn û lêkolîna bikin da kurd bi êminî li pêşeroja xwe binêrin.

Divê ev zaningeh û sazî û enstîtu van kara bikin da sempozyûmên wusa ferah û navnetewî li bajarê Kurdistan, li zanÎngehên Kurdistan jî werin lidarxistin. Da Kurdî di van sempozyûman de wek zimanê axaftinê bê bikaranîn û da kurd wexta beşdarî sempozyûmên wusa bun jî ‘hesûdi’yek nekeve dilê van.

10.09.2013

Diyarbekir

---

[1] Ji bo ‘bîr’ê peyva Erebî ‘hafiza’ jî tê bikaranîn, lê li gor min ev peyva ‘hafiza’ wê ‘kurahî’yê ku em behsê dikin dernaxê pêş. Di peyva ‘hafiza’ de wateya ‘muhafaza’ ango parastin bihêztire. Lewma, bikaranîna peyva ‘bîr’ê, ji ber ku ‘kurahî’yê derdixe pêş baştir e. 

Munzur 2013

Munzur Özgür Akacak-Çarşı/Dersim

Seyid Rıza Parkı'ndan Munzur

Seyid Rıza: Operasyonlara, doğanın katledilmesine, insansızlaştırmaya hayır!

Seyid Rıza Parkı'ndan Munzur..

Munzur'un kenarından gece Dersim

Stadyumda konser anı, bir deneme.

Munzur kenarında müzikle ısınmak.

...ve kendinden geçmek.

Ovacık yolunda bir köy.

ve gözeler

kutsaldır suyu

her yerden fışkırır

akar, akar...inadına

ve buz gibidir..

Basra''da denize dökülene kadar içilebilsin, diye!

Kutu deresi

Kutu deresi ve buz gibi suda serinlemek!

13-mîn Mihricana çand û xweza ya Munzurê û xwezaperwerî!*

Di navbera 25 û 28 –ê Tirmehê de 13-mîn mihrîcana çand û xweza ya munzirê bu. Her sal di heftîya dawî ya Tirmehê de bi ‘şiar’ekê ev mihrîcan tê lidarxistin. Îsal jî şîar a mihrîcanê  “êdî qîrkirina çand û ekolojîyê bese, berxwebide dersîm” bu. Bi vê şîarê ev mihrîcan hat li darxistin.

Ji ber ‘pêvajo’ya ku em têde îsal tevlîbun zêdetirî salên çuyî bu. Ji gelek bajarên Kurdistan û Tirkî mirov herikîbun Dersimê. Mirov dikare bibeje ku cih nemabu ku mirov çadir û konê xwe ne vegirtibu. Mirovên ku bi roj diçun çalakîya, an jî diçun ku bigerin û xwezaya Dersîmê bibînin bi şev bi qonsera kêf dikirin, govend digirtin û hetanî serê sibeha jî dîsa di nav kêf û seyranê de wextê xwe derbas dikirin.

Îsal jî wek hersal gelek çalakî, panêl û gotubêj li ser çand û xweza ya Dersim an jî Munzur hatin li darxistin. Bîranîna Seyîd Riza li gundê wî ku ev cara yekemîn e tê kirin, çalakîya herî balkêş û watedar bu. Dîsa vekirina dîvarê Dersim-38 yek çalakîya dinî balkêş û bi wate bu. Hem zîyareta gundê Seyîd Riza û hem jî vekirina dîvarê Dersîm-38 ji bo nejibîrkirina hovîtîya ku dersimê hatîbu kirin çalakîyên gelekî girîng bun.

Îro, tiştê ku di salên 1937-38-an de bi bombebaranê nehatî bidawîkirin, îro bi bendavan û qîrkirina xwezaya derdorê dixwazê werê bi dawî kirin. Wek ku tê zanîn gelek projeyên çêkirina bendavan li ser çemê Munzur hene. Yek ji wan jî bi dawî buye. Wexta ku mirov dikeve hundirê Dersimê, di têketina bajêr de golek li hemberî mirov derdikeve. Her çiqasî wextê mihrîcanê av hinekî tê berdan jî dîsa xuya dike ku av bê çiqasî bilind buye. Ji bo kesên ku berî niha ew çem dîtina cudahîya herikîna çem ji nişkê ve tê xuyakirin. Çem weke berê naherikê. Di têketina Dersimê de dibe gol ji ber bendava ku hatîye çêkirin. Û niha dixwazin hemu gelî û newalên ku çemê Munzur tê de diherike bi avê tişe bikin. Xwezayê wêran û dersimê bêkes bihêlin. Cîyê pîroz xera bikin, çanda hezar salan winda bikin.

Wek her sal îsal jî mijara herî girîng bendav û qîrkirina çand û xwezayê bu. Dîsa gelek kes hatibun ji bo bal bikişênin ser vê yekê. Çalakî, qonser, bîranîn tevde ji bo vê yekê bun. Lê mixabin dijayetîke gelekî mezin jî di vê mihricanê hat xuyakirin ji bo kesên ku bixwazin bibînin. Ev yek jî, lewitandina xwazêyê bi destê kesên ku ji bo parastina xwezayê hatine vê derê bu. Bi hezaran kesên ku ji bo balê bikişînin ser xweza û qîrkirina çandê tên bajêr, di hundirê sê-çar rojan de der û dora bajar û gelî û newalan mixabin dilewitênin û divegerin. Li gelek cîyan tiştê ku diavêjên xwezayê şuşê avê ên lekî ku ji xwezayê zu bi zu windanabin û dîsa torbê naylonîn e.

Tişta ku dijayetî tê de ye jî ev bixwe ye. Mirov dikare bêje ku piranîya kesên tên mihrîcanê ‘welatparêz’, ‘xwezaperwer’ û ‘xwezaparez’in. Ji hindikayî ve nêrinek û sekineka wan heye di vî warî de. Lê tiştê ku tê gotin û an jî ên tê baver kirin û tiştên ku tên kirin bi temamî li dijî hevdu xuya dikin.

    

Roja dawî li cîyê ku me çadira xwe vegirtibu, di navbera xwedîyê kafêyê û kesên li wir çadirên xwe vegirtibun li ser vê yekê gengeşîyek derket. Sedeme vê yekê jî ew bu ku her kesî, qirş û qalê xwe avêtibun cîyê ku lê diraketin. Xortê ku li kafê yê kar dikir bi dengekî bilind digo hun çima ji hindikayî ve devê çopê xwe girênadin û bi şiklekî top nakin û yan duduyan hun çawa dikarin di nav vê gemarê bi rehatî rakevin?. Bersiva ku jê re hat dayîn gelekî balkêş bu. ‘Tu çima dikê qerebalix û nahêle em rakevin’!. Xortê ku li kafê kar dikir bi bêçareyî çop dan hevudu û avêtin ereba çopê ya şaredarîyê. Piştî karê xwe qedand hat li cem me runişt û gazinê xwe kirin. Digot “her sal ewqas kes tên vir u piştî sê-çar rojan ev der tevde di bin gemarê de dimîne. Em ji çopê ku diavêjin nava bajê bihurîn, bi şiklekî em dikarin wa bidin hevdu, lê ên ku li der dora çem, li gelî û newala tên avêtin. Tevde jî lek û naylonin ku ji xwezayê zu bi zu winda nabin! Ya qenç ew e ku ev mihrîcan werê betal kirin. Qaşo ewqas kes ji bo xweza û çanda me pakij bimîne tên vir lê em dibînin ku ev kes bi xwe xwezayê gemarî dikin!”

Bi ya min ev gotinên wî xortî, xwedîyê kafê, ji hemu peyamê mihrîcane girîngtir û balkêştir bun. Piştî va gotina min bala xwe dayê ku tiştê gotîye hemu jî rastin. Wêneyek gelekî balkêş heye li jor. Qotîyê çopê vala ye û li derdorê şuşeyên avê ên lêkî! Ev yek ya rastî li seranserê Kurdistanê (başur-bakur-rojhilat-rojava) pirsgirêka me Kurda ye. Em li xwezaya xwe xwedî dernakevin. Mal bi xwedîyê malê dibe mal. Eger em li mala xwe xwedî dernekevin em nikarin tu kesî ji bo xerab kirina û xera kirina mala xwe sucdar bikin, wa binirxînin. Eger em kurd xwe wek xwedîyê malê dibînin, divê em li gor vê yekê tevbigerin.. Çand û xweza ya xwe berî herkesî divê em biparêzin, em nelewitênin. Em xwedî lê derkevin. Ji bo vê yekê jî hişmendîyek ‘ekolojîk’ ne tenê bi ‘gotin’ lê bi tevgerê jî pewîste.

Wek ku di nivîsa ji alîyên şaredarîya Dersimê hatibu gotin “Dersim muqaddeso, dêpoyê qirşik mevo…”. Em dikarin vê gotinê hinekî biguherin ‘Kurdistan pîroz e, ne depoya çopê ye”.

Bi hevîya mihrîcanek ‘pakij’tir…

Dîyarbekir

*19.08.2013-ê di Batmanın Sesi de hatîye weşandin..

Rewşa Rojava û Kongreya Neteweyî!*

Li Rojavayê Kurdistan êrişên komên ênîya El-Nusra û Dewleta İraq û Şam ku bi El-Qaide ve girêdayî ne di cejna Remezanê de jî nesekinîn. Van koman êrîşên xweyî hovane li dijî kurdan di meha Remezanê de ku ji bo civaka îslamê hemûyî pîroze jî dewam kirin û di cejnê de her çiqasî YPG-ê agirbest îlan kiribu jî nedan sekinandin.

Her du cejnê olî, cejna Remezanê û cejna Qurbanê di ol û civaka îslamê de rolên girîng digirin. Ev roj bi wateya lihevhatin, aştî û biratiyê tên pîroz kirin. Di van rojan de kesên ku ji hev xeyidîbin jî bi awakî li hev tên. Lê ev yek ji wan komên ku qaşo li ser navê îslamê şer dikin re ne tiştekî muhîme. Ji wan û piştgirê van re tiştê herî girîng ew e ku kurd li ser xaka xwe tu mafî bi destnexin. Lê mixabin ev yek hê jî ji aliyê gelek kurdên me yî ‘misilman’ ve nehatiye dîtin. Bi dil xemgîni em dibînin ku hinek kurd jî bi va koman re li dijî kurdan, dijî gelê xwe di nav hewldanan de ne. Wiha xuya dike ku ev kurd hê jî tiştek fam nekirine û naxwazin fam jî bikin. An jî ew kes jî bi zanebun alîkarî û piştgiriya armancên wan koman dikin. Armanca van êrîşan çi ye?

Armanca van êrîşan ya sereke diyar e; Komên çete û piştgirê wan dixwazin bi van êrîşan pêşiya kurdan bigirin da di vê teqereqa Rojhilata Navîn de careke din mafê xweyî xwezayî bi dest nexin. Yanî, hedef bihêzbûna kurda ye û ji ber ku bihêzbûn ji yekîtiyê pêk tê jî hedefa van êrîşan em dikarin bibêjin ku yekîtiya kurda ye. Ji ber ku di bernameya kurdan da, di rojeva wan de lidarxistina Kogreya Neteweyî heye û ev yek jî rêya yekîtiyê li ber kurdan diveke.

Wek ku tê zanîn di 22-ê Tirmehê de 39 sazî û partiyên kurdan ji bo amadekirina Kongreya Neteweyî civiyabûn û biryara ku kongre di meha Tebaxê de were li darxistin sitandibûn. Heman rojan li Rojavayê Kurdistanê jî salvegera şoreşê dihat pîroz kirin. Bê guman van geşedanan hinekî dewletên derdorê aciz kirin û ew xistin nav tirsan de. Êrîşên ji aliyê van koman ve jî bi van buyeran re dest pê kirin. Ji ber vê yekê jî destpêka êrîşên di heman wextî de wek tesaduf mirov nikare bibîne. Careke din divê bê gotin ku hedefa kesên ku vna êrîşan dikin û ên ku piştgiriyê didin wan yekîtiya kurda ye. Hedef Kongreya Neteweyî ye, hedef destkeftên kurdên rojava ye. Îro rojava ji bo hemu kurdan û herweha ji bowan kesên ku van êrîşan dikin jî gelekî girîng e. Her kes di zanê ku rojava ciyekî stratejîk e û têkçuna kurdan li rojava têkçuna kurdan tevde ye. Hemu partî û saziyên kurda jî dibe vê yekê xweş zanibin û li gor vêna tevbigerin.

Lê mixabin ev demeke ku di nav kurdan de jî li ser rojava niqaşên girîng tên kirin û ev niqaş car caran lidarxistina Kongreya Neteweyî jî dixe metirsiyê. Piraniya niqaşan jî li ser deriyê Sêmalka ye ku çapemeniya kurdên bakur dibên girtiye û Herême Kurdistanê dibêje vekiriye. Wiha xuya dike ku girtîbun an jî vekirîbûna derî bi berjewendiyên her du ‘ali’yan ve girêdayî ye. Lê, dem ne dema ku kom û partî û rexistin berjewendiyên xwe derxinîn pêş, dem ew dem e ku her partî û rexistin berjewendiyên xweyî komelî li paş xwe bihêlin û ji bo kurd û Kurdistanê tevbigerin.

Nuçeyên ku doh û îro hatine belavkirin di vî warî de pêşveçuneke baş dide xuyakirin. Hêvi dikin ku ev nuçe rast bin. Yek ji wan ew e ku berdevkê PDK-ê dibeje “Em bi hîç awayekî rê nadin ku gelê Kurd li Rojavayê Kurdistanê rûbirûyê jinavbirinê bibe, em dê hevkariya wan bikin daku bikaribin xwe, ax û mafên xwe biparêzin.’’(http://kur.bas-news.net/ArticleDetail.aspx?articleid=4793) Yan duduyan jî nuçeya derbarê xebatên Komîteya Amadekar a Kongreya Neteweyî de ye ku dibêjin ji bo lêkolînkirina rewşa Rojava wê lijneyek werê amadekirin û ev lijne ji bo heman armancê dê biçe Rojava. (http://kur.bas-news.net/ArticleDetail.aspx?articleid=4800).

Sed sal berê dîsa rojhilata navîn di nav tevlîheviyekê debu û piştî şerê cihanê ê yekemîn jî ev tevlîhevbûn ji aliyê dewletên ‘Rojava’ ve li gor berjewendiyên xweyî neteweyî hat ‘çareserkirin’.  Encama çareserkirinê ji nu de dîzaynkirin û parvekirina heremê bu. Ji ber ku kurd bêyî sîyaseteke yekgirtî bûn û di navbera wa de yekîtiyek nebu, di vê ‘çareserkirin’ê de tiştek bi destnexistin û bi serde jî welatê wan ê ku berê du parçe bu, bu çar parçe!.

Sed sal şunde Rojhilata Navîn dîsa di nav tevlîhevîyekê de ye û vê carê çerxa felekê divê li gor berjewendiyên gelê kurd û Kurdistanê werê ‘zîvirandin’!. Berpirsê vê yekê jî îro ew serok û partî û saziyê kurda ne. Ji ber vê yekê û ji bo ku em li bendî sed salî dî nemînin dibe ew serok û partî û sazî ji berpirsiyarîyê xwe nerevin, Kongreya Neteweyî bi çi awayî be jî divê lidarbixin û rojava di nav ling û lepê çete û piştgirê wan de bi tenê nehêlin.

Divê bê zanîn ku îro, tu mafê serok û partî û saziyên kurdan tune ye ku vê carê jî ji ber berjewendiyên xweyî rexistinî û komelî gele kurd bê maf û statu bihêlin.

Diyarbekir

13.08.2013

*Ev meqale 14.08.2013-ê di vir de hatîye weşandin: http://kur.bas-news.net/ArticleDetail.aspx?articleid=4811

Germahiya Rojhilata Navîn û Yekîtiya Kurdan*

Rojhilata Navîn di nav guhertinekê de ye. Ev guhertin di her warî de tê dîtin wek civakî, aborî û politîk. Ji xwe mirov vana nikare ji hevudu cuda jî bike, nemaze li ser axa Rojhilata Navîn. Her tişt bi hevudu re girêdayîye. Wek mînak şer tu carî ji aborî û berjewendiyên aborî nikare bê cuda kirin. Herweha guhertinên di civakê de jî bêyî şer, bêyî berjewendiyên aborî û polîtik nikare bê fam kirin li ser vê axê.

Rojhilata Navîn di nav guhertinêkê berfireh de ye. Ev guhertin ne karê rojekê ye bêguman. Ji şerê navbera Iraq û Îranê bigire hetanî şerê di navbera Filistin û İsrail. Ji ‘bihara’ Ereba ku li Tunusê destpêkir bigire hetanî şerê  navxweyî ku li Surî ew sê salin dewam dike. Lê ev hemu ‘pirsgirêk’ û hewldan û şer û guhertin ne bi va buyerên ‘dawî’ ve girêdayî ye. Ev bi politikayên hêzên desthilatdar ên ‘rojava’ ve ku ev sed sale tê meşandin ve girêdayî ye. Ji ber vê yekê ew guhertinên ku Rojhilata Nnavîn dijiyê mirov dive ji va ‘desthilatdar’a cudatir ne fikire. Îro ev ‘hêz’ dîsa wek doh dixwazin li gor xwe heremê dîzayn bikin.

Lê, îro tiştekî girîng ku rengekî cuda dide va guhertinan heye. Ew jî şer, berxwedan û li mafêxwegerîna Kurda ye ku ev zêdeyî sed salî li ser xebat û têkoşîn tê meşandin. Ev xebat û têkoşîn îro gehiştiye astekê ku ne dewletê ku kurd di nav wan de dijîn û ne dewletê ‘desthilatdar’ ku dixwazin rojhilat dîzayn bikin paştguh bikin. Îro kurd bi xebatên xweyî sed salî di nav agirê Rojhilata Navîn de bune mîna serabêk ne tenê ji xwe re lê belê ji hemu gelê dora xwe re jî. Lê berî her tiştî xebat û tevgera sed salî îro bi guhertinên li heremê rêyekê ji bo kurda divekê. Ev jî bêguman ne di rojekê de pêk hat.

Damezrandina hikûmeta federal li Kurdistana Iraqê bu bingehek û qezencek mezin ji bo kurdan tev de. Paşê şer, xebat û tekoşîna kurdên bakur hem ji bo ‘netewebun’ û hem jî ji bo  çareserkîrina pirsgirêka kurd li heremê tev de ji bo kurdan bu gaveke mezin a din. Van gava bi xwe re  têkoşîna kurdan jî xurttir kir. Lê di va hemu pevajoya da pirsgirêkek hebu ku kurd çi dikirin nikarîbun çareser bikin. Ev jî yekîtî û diyaloga kurdan bixwe bi xwe re bu. Ji bo welatek ku ev sed sal hatiye parçe kirin û gelê tê de ji hevudu hatiye veqetandin ev tişt gelekî normal jî dixuya.

‘Bihara ereban’ û şerê Surî yê navxweyî  ev ‘normalbûn’ ji bo kurdan ji holê rakir. Kurdên Surî ku di nav şerê navxweyî de cîh negirtin ne tenê ji ‘xwe’ re lê ji kurdan tev de re ‘tişt’ekî gelekî girîng bi dest xistin; Bingeha yekîtîya kurdan! Hê jî em nikarin bibêjin ‘yekîtîya kurdan’, lê bi kêfxweşî em dikarin bibêjin ku bi berxwedana rojava, kurd îro bingeha yekîtiya xwe didamezrênin. Lê, divê pevajoya li Tirkiyê an jî Bakurê Burdistan a ku bi destê birêz Abdullah Ocalan di navbera PKK û Tirkiyê de destpêkirîye û hê jî didome û rola Herêma Kurdistan û serokê wê birêz Mesûd Barzanî newê ji bîrkirin.

Di nav van hewldanan de 22-ê Tirmehê tiştekî dirokî çêbu. Ji çar parçên Kurdistanê 39 sazî, partî, komele û sazîyên sivil ji bo amadekirina kongreya netewî li Selahedin bi mazuvaniya Serokê Herema Kurdistanê Birêz Mesud Barzanî li hev civîyan. Ev roj, roja 22-ê Tirmehê di dîroka kurdan de wê cîyekî geleki girîng bigire. Civîna partî, sazî, û komeleyên ku heta iîro nedihatin ba hev, ji dur ve minaqeşe dikirin, ji bo yekîtiya kurdan wênekî dîrokî bi dinyayê re parvekirin. Ev civîn, ji bilî encamê ku di dawiya civînê de hatin daxuyandin bi serê xwe tiştekî pîroz û dîrokî ye.

Di vê civîna amadekariyê de hat nişankirin ku îro her çiqas kurd li ser welatekî parçe buyî dijîn û ji hevudu hatibin durxistin jî, bi komele û sazîyên xwe û sazîbuna xwe, ew dikarin werin ba hev, bi hevudu re diyaloge bikarbînin û di vê pêvajoya ku Rojhilta Navîn tê de derbas dibe dikarin wek yek ‘netewe’ seknekê bidin xuyakirin û politîkaya ‘netewî’ bikar bînin. Wexta ku mirov li reaksyonên kesên ku ne dostê kurdan e dinêre, girîngiya vê civînê baştir dibîne.

Dîsa bi vê civînê hat xuyakirin ku, her çiqas tirk û ereb û fars, kurd û serokên wan qebul nekin, û wan wek ‘terorîst’, wek ‘serokê eşîran’ bibînin jî, kurd xwedî serok û serokatiya xwe ne. Mam Celal Talabanî, Kak Mesud Barzanî û Birêz Abdullah Ocalan li çar parçên Kurdistanê sê serokên kurdane û çiqasî bi seknên xweyî politîk û ideoljîk ji hevudu dur bin jî ji bo yekîtiya kurdan dikarin werin ba hev. Ya ku rastiya rojê û dinyayê wek wezîfe dide ber wa jî ji xwe ew e, ya ku dilê ne-dostan nerehet dike jî ew e.

Gerek di destpêkê de peyamên Birêz Mesud Barzanî û Birêz Abdullah Ocalan û gerek jî guftugoyên ku di civînê de hatine kirin (agahiyên ji medyayê) dide xuyakirin ku kurd îro di rêyek rast dene.

Biryara ku ‘kongreya netewî’ di hundirê mehekê de bê li dar xistin yek ji encamên pir girîng ê civînê ye. Yan duduyan jî ew e ku divê her partî, û sazî, û komele ne li ser berjewendiyên xweyî sîyasî lê li ser maf û berjewendiyên kurd û kurdistanî bisekinin û berjwendiyên xwe dernexin pêşiya berjewendiyên gelê kurd û Kurdistanê.

Wek ku di serî de hat gotin, îro Rojhilata Navîn di pêvajoyek germ û gelekî nerm re derbas dibe. Eger kurd yekîtiya xwe karibin bi kar bînin wê ji vê pêvajoyê bi serkeftî derkevin û wê ‘çarenus’a gelê kurd ku ev zêdeyî sed salî ye têdeye bikaribin biguherin. Gerek ev civîn, gerek biryara kongreya netewî ku di hundirê mehekê de bê li dar xistin û gerek jî avakirina komîteya amadekar ji bo kongreya netewî nîşan dide ku kurd vê carê di rêyek rast dene. Hevîya me kurdan tev de ew e ku vê hewldanê bi ‘yekîtî’yek netewî taç bikin. Dest xweş ji hemu kesên ku di nav vê hewldanê de cîh digirin û wê bigirin.

Diyarbekir

25.07.2013

*http://kur.bas-news.net/ArticleDetail.aspx?articleid=4646

Çalakiyên Parka Gezî û çend encam*

Çalakîyên ku di dawiya meha Gûlanê de li meydana Taksim (İstanbul) ji bo darên parkê neyên birîn û ew cîh nebe ‘mall’ destpêkiribu piştî midaxaleye tund a polisan, bi navê ‘Çalakiyên Parka Gezî’ li bajarên mezin ê Tirkiyê belav bun. Piştî mehekê ev çalakî û tesîra wa ne wek rojên pêşi be jî bi şiklekî berdewam dike. Ji çend alîyan ve encamên van çalakiyan û girêdanên wan bi ‘pevajo’ya ku kurd têde ne ango mizakereyên di navbera PKK û AKP’ê li ser ‘pirsa’ kurd hene.

Berî her tiştî dive mirov bibeje ku ev çalakî di dîroka Tirkîyê ya piştî derbeya leşkerî di 12 îlonê, 1980’yî de cîyekî girîng û taybet digire. Di vê navberê da, yani zêdeyî 30 salî li Tirkiyê nifşeke ku ji siyasetê dûr, bi tirs û piranî jî neteweperest hat avakirin. Di vê avakirinê de şerê ku li Kurdistanê dihat meşandin ji alîyê dewleta Tirkiyê ve wek enstrumaneke siyasî dihat bikaranîn. Bi alîkariya vî şerî, mirov dikare bibeje ku dewletê, neteweperestbuna gelê tirk û nifşê nu qewîntir dikir. Ji alîyên din ve jî her xwestin, gotin an jî xwepêşandan bi şer ve dihat girêdan û tiştekî wek li dijî ‘yekîtîya netewe û dewlet a tirk’ dihat nîşandan û bi vê hincetê jî dihat çilmisandin. Di vê demê de di navbera nifşa nu û dewletê de tekiliyeke ‘bav û zaro’ ku bingeha xwe ji dîrokê digire hat bicîhkirin an jî qewîntir kirin. Ji ber vê yekê jî çalakîyên ‘Parka Gezî’ gelek girîngin û mirov dikare bibeje ku bi van çalakiyan ev têkîlî hinekî şikestin. Vê yekê wek encama yekemîn em dikarin bibêjin. Di vê şikestinê de bêguman tesîra gelek tiştên din wek pêşveçuna teknolojî û çapameniya sosyal û globalîzasyonê  jî hene, lê ev tişt mijareke din e.

Duyemîn, AKP ya ku di hilbijartina dawî de nêviyê raya standiye û xwe di dema ‘hostatî’yê de dibîne, bi têsîra buyerê ku li Rojhilata Navîn pêk hatine û tên, ji roja pêşî ve bi tundî midaxaleya xwepêşandanan kir. Di midaxalayên polisan de 4 kes mirin, bi dehan kes bi bombê gazê û guleyên plastîk çavên xwe wenda kirin, bi sedan kes brindar bun û bi hezaran kes hatin binçavkirin. Hê jî operasyonên binçavkirinê didomin. Serokê AKP û Serokwezîrê Tirkiyê Recep Tayyîp Erdogan, ev midaxaleya ku ji aliyê herkesî ve wek ‘hêza bêhevgirtî’ tê binavkirin, wek ‘destan nivîs’ nîşan da. Polisê ku li ber kamerayê xwepêşanderê bi navê Ethem Sarisülük kuştibu ji aliyê dadgehê ve hat berdan. Ne ji bo tu polisan û ne jî bo serdarên wan lêpirsîn nehat kirin. Bi serde Serokwezir Erdogan got ku ewê raya polisan zêdetir bikin. Ev tevde dide xuyakirin ku hikûmata AKP û Erdogan ber otorîterbûneke tundtir ve gavan davêjin. Yan jî ev buyer ji bo vê yekê wek mahne bikar tînin. Nîşanê vê yekê jî hene. Burokratên AKP ji bo kontrola li ser twitter û facebook zêdetir bikin li ser qanûnên nu xebatan dimeşênin, kesên ku piştgirî dane û didin çalakîya ‘Parka Gezî’ bi aşkere tên tehdît kirin, çapameniya giştî xwe ker kir, ya ku mabu jî ji aliyê dewletê ve dengê wan hat birîn. Ev tev de hewldana hikumeta Tirkiyê ya ber bi otorîterbune ve dide xuyakirin.

Ev her du encam mirov ber bi ya sêyemîn ve dibe. Ev jî nêzîkbuna hikûmeta tirkî bi ‘pevajoyê’ ve ye. Wexta ku çalakiyên ‘Parka Gezî’ destpêkirin, bi piranî ji aliyê AKP’ê ve evna buyereke li dijî ‘pevajoyê’ hat dîtin û wiha jî xwestin bidin xuyakirin. Ji ber vê yekê jî gavên xwe ji bo ‘pevajoyê’ hinekî giran kirin.  Lê belê piştî ‘silav’ên Serokê PKK’ê Abdullah Ocalan ji bo ‘Parka Gezî’ ev yek jî wek mahne ji hole rabu. Buyera li navçeya Lîcê ya Diyarbekirê, ji alîyen xwepêşandarê ‘Parka Gezî’ li Stenbol, Enqera û Eskîşehîr –her çiqasî ne bi hejmareke zêde be jî-hat protesto kirin. Vê yekê destê hikûmeta tirkî hinekî din vala kir. Ji ber hikûmeta tirkî ji serî de dixwaze ku ‘pêvajo’ li gor xwesteka wê bimeşe, di vê demê de jî xwest bi hincêta van çalakiyan gavan giran bike û xwest xwe bi aliyên din bide qebul kirin. Vetoya li ser Ahmet Turk û Sirri Sureyya Onder ji bo çûna girava ‘Îmralî’, gotina mîna ‘di bernameya me de perwerdeya kurdî û daxistina berajê ji bo hilbijartinê tuneye’ di vê çarçovê de dive werin dîtin.

Bêguman ev encam û girêdana wan bi ‘pevajoyê’ re ji bo peşeroja hikûmeta tirkî û Serokwezîr Recep Tayyîp Erdoxan jî girîng in.

Dîroka hişmendîya ku AKP jê derketiye û dîroka Komara Tirkiyê herçiqasî rê bi hikûmeta tirkî nede da pirsgirekên xwe bi awayekî demokratik çareser bike jî, guhertinên dinê û buyerên Rojhilata Navîn zorê li AKP û Serokwezîr Recep Tayyîp Erdoxan dikin ku van pirsgirêkên xwe bi rêyeke demokratîk çareser bikin. Ew jî dizane ku eger ne bi vî awayî be, tiştên li Rojhilata Navin diqewimin ne durî Tirkiyê û hikûmeta AKP’ê jî ne. Ev yek sedema dudiliya AKP û Serokwezîr Recep TayyÎp Erdoxan e û nêzîkbûna hilbijartinan vê dudilîyê zêdetir dike. Rojên pêşîya me wê bide xuyakirin bê ev dudilî bi kîjan alî ve tê tewandin. Niha alîyê otorîterbunê girantir xuya dike!.

Diyarbekir / 08.07.2013

*http://kur.bas-news.net/ArticleDetail.aspx?articleid=4522

Çend Wêne ji Bircên Diyarbekir..

Ber evarkî bircên Diyarbekir dîmenên gelek xweş pêşkeşî mirov dikê.. û bircên Diyarbekir bi heyvê re gelek xweş xuya dikin. Dema heyva çardeşevî ku derfet hebin mirov li ser birca bimeşe, hem behna mirov derdikeve hem jî çend dîmenên ji alîyê dîtbarî ve hêja mirov dikare bi kameraya xwe bikişîne...Ev çend wêne di rojeke wusa de hatin kişandin..

23.06.2013

Diyarbekir